فراگیر شدن جهان بینی الهی ـ توحیدی
از مواردی که در جامعه جهانی مهدوی وجود دارد، فراگیر شدن جهان بینی الهی و توحیدی است؛ از این رو یکی از ویژگیهای عصر ظهور، فراگیر شدن اصل «توحید» و ایمان به وحدانیت خداوند میباشد. در سخنی از امام باقر علیه السلام چنین آمده است: «به خدا سوگند! [حضرت مهدی و یارانش] میجنگند، تا اینکه خداوند، به یگانگی خوانده شود و هیچ شرکی برای او انجام نگیرد».2
امام موسی کاظم علیه السلام نیز درباره آیه « وَلَهُ أَسْلَمَ مَن فِی السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ طَوْعًا وَکَرْهًا»3 فرمود: «درباره قائم نازل شده است. وقتی آن حضرت بر ضد یهود، نصارا، صابئان، زندیقها و اهل ردّه و کفار شرق و غرب خروج کند و اسلام را بر آنان عرضه نماید، اگر کسی با رضایت سر تسلیم فرود آورد و ایمان آورد، او را به نماز و زکات و سایر کارهایی که یک مسلمان باید انجام دهد، امر میکند و کسی که ایمان نیاورد، گردنش را میزند تا آنکه کسی در مشرق و مغرب باقی نماند، مگر آنکه توحید خدا گوید».4
در حدیثی از امام علی علیه السلام آمده است: «گویا عجم [نژاد غیر عرب] را میبینم که چادرهایشان در مسجد کوفه برافراشته شده و به مردم قرآن میآموزند؛ همان گونه که فرود آمده است»
امام صادق علیه السلام نیز در تفسیر آیه « هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَی وَدِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَلَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ»5 فرموده است: « به خدا سوگند! هنوز تأویل این آیه نازل نشده و نخواهد شد تا آنکه قائم خروج کند. وقتی او خروج کرد، دیگر کافری به خدا و منکر امامی باقی نمیماند؛ مگر اینکه از خروج او ناراحت میشود. حتی اگر کافری در دل سنگی پنهان شود، آن سنگ میگوید: ای مؤمن! در دل من کافری پنهان است. مرا بشکن و او را به قتل برسان».6
در روایتی از امام علی علیه السلام نیز آمده است که حضرت میفرماید: « خداوند دنیا را به پایان نمیرساند، مگر آنکه قائم از ما قیام کند و دشمنان را نابود سازد و دیگر جزیه را نپذیرد و صلیب و بتها را بشکند و ... ».7
در دوران و عصر ظهور، جهان بینی واحدی بر جهان حاکم میشود و یکپارچگی و یگانگی واقعی در عقیده و مرام پدید میآید. این وحدت و یگانگی در عقیده و جهان بینی و ایدئولوژی به صورتی گسترده و فراگیر، در سراسر گیتی گسترش مییابد و همه جا را روشن میکند.8
یکی از عوامل مهم وحدت، وحدت دین و مذهب است که در سایه این وحدت، نژادها، زبانها و ملتها و فرهنگیهای گوناگون را در خود گردآوری کرده و از آنها جامعه واحدی میسازد، اما این توحید اجباری نیست؛ زیرا مذهب، با قلب و روح آدمی سر و کار دارد و قلب و روح، از قلمرو زور و اجبار بیرون است. همچنین روش و سنت پیامبر صلی الله علیه و آله بر اجبار نبوده است. بنابراین اسلام، اهل کتاب را به عنوان اقلیت سالم پذیرفته و از آنها مادام که دست به تحرکاتی نزنند، حمایت میکند؛ اما با توجه به گسترش وسایل ارتباط جمعی در عصر ظهور و با توجه به اینکه اسلام، با حذف پیرایههایش ، جاذبهای فوقالعاده دارد، به خوبی میتوان پیش بینی کرد که اسلام، با تبلیغ منطقی از طریق اکثریت قاطع مردم جهان پذیرفته خواهد شد و وحدت ادیان از طریق اسلام، عملی میگردد.9
فراگیری هنجارهای اسلامی ـ دینی
در عصر ظهور، مردم به طور بی سابقه به اسلام روی میآورند؛ به طوری که همه جا آوای اسلام، طنین انداز میشود و آثار مذهبی تجلی میکند. به تعبیر برخی روایات، اسلام در هر خانه و خیمهای رخنه میکند؛ چنان که سرما و گرما در آن نفوذ مینماید. هر چند از نفوذ گرما و سرما جلوگیری نمایند، باز هم نفوذ خواهد کرد و محیط را تحت تأثیر قرار میدهد. اسلام نیز در این روزگار به همه جا، شهر و روستا و دشت و بیابان رخنه کرده و همه جا آوای اسلام طنین انداز میشود.
در این عصر، استقبال و پذیرش مردم به مظاهر و شعائر دینی، بی سابقه خواهد بود و استقبال مردم به آموزش قرآن، نماز جماعت و نماز جمعه نیز چشمگیر خواهد شد؛ به طوری که در روایت آمده است که در یک مسجد، دوازده بار نماز جماعت خوانده میشود و این، دال بر گرایش مردم به مظاهر و مناسک دینی است.10
در حدیثی از امام علی علیه السلام آمده است: «گویا عجم [نژاد غیر عرب] را میبینم که چادرهایشان در مسجد کوفه برافراشته شده و به مردم قرآن میآموزند؛ همان گونه که فرود آمده است».11 حضرت در حدیث دیگری فرموده است: « هنگام ظهور مهدی مردم به کارهای عبادی و شرعیات و دینداری و نماز جماعتها روی میآورند و کسی باقی نمیماند که به خاندان پیامبر دشمنی بورزد».12
زهرا رضائیان
بخش مهدویت تبیان
پینوشت:
1. باهنر، ناصر، ارتباطات در جامعه اسلامی متکثر فرهنگی، فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق علیه السلام، علیه ش21، ص93.
2. بحارالانوار، ج 52، ص 345.
3. آل عمران: 83.
4. المحجه، ص50.
5. توبه: 33.
6. بحرانی، تفسیر البرهان، ج3، ص 407.
7. اثبات الهداه، ج 3 ص496.
8. حکیمی، محمد، عصر زندگی، ص100.
9. مکارم شیرازی، ناصر، حکومت جهانی مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، ص287.
10. نشانههایی از دولت موعود، ص231.
11. نور الثقلین، ج 5، ص 27.
12. صافی، منتخب الاثر، ص474.
ما منتظر صبح شب یلدائیم